Το 449 π.Χ., μια νέα όσο και σοβαρή προσπάθεια των Αθηναίων ξεκίνησε για απελευθέρωση της Κύπρου. Αυτή τη φορά αρχηγός της εκστρατείας ήταν ο στρατηγός Κίμωνας.
Ο Κίμωνας ήταν Αθηναίος πολιτικός και στρατιωτικός, γιος του Μιλτιάδη του Αθηναίου πρωταγωνιστή της μεγάλης στρατιωτικής νίκης των Ελλήνων κατά των Περσών στο Μαραθώνα. Μητέρα του ήταν η Ηγησιπύλη, κόρη του βασιλιά της Θράκης Ολόρου. Γεννήθηκε γύρω στα 510 π.Χ. και πέθανε το 449 π.Χ. κατά τη διάρκεια εκστρατείας του, επικεφαλής αθηναϊκών στρατιωτικών δυνάμεων, στην Κύπρο.

Ορφανός από νεαρή ηλικία, αρχικά ο Κίμωνας είχε αποκτήσει κακή φήμη στην Αθήνα. Η πρώτη ευκαιρία που του δόθηκε για να προκαλέσει την εκτίμηση των συμπολιτών του, ήταν κατά τις παραμονές της ναυμαχίας στη Σαλαμίνα, οπότε έμπρακτα τάχθηκε υπέρ του σχεδίου του Θεμιστοκλή που πρόβλεπε αντιμετώπιση των Περσών στη θάλασσα αντί στη στεριά. Στην ίδια τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο Κίμωνας διακρίθηκε για γενναιότητα. Μετά την εξορία του Θεμιστοκλή (470 π.Χ.), οι Αθηναίοι ανέθεσαν στον Κίμωνα και στον Αριστείδη τη διοίκηση και διαχείριση των κοινών. Οι ικανότητές του, πολιτικές αλλά και στρατιωτικές, φάνηκαν κατά την εκστρατεία του, μαζί με τον Αριστείδη και το βασιλιά της Σπάρτης Παυσανία, στη Μικρά Ασία για απελευθέρωση των εκεί ελληνικών πόλεων από τον περσικό ζυγό. Κατά των Περσών αγωνίστηκε και στη Θράκη. Οι επιτυχίες του είχαν σαν αποτέλεσμα να τιμηθεί υπερβολικά από τους Αθηναίους, που έκριναν ότι τώρα οι Πέρσες δεν αποκρούονταν μόνο στην Ελλάδα αλλά καταβάλλονταν και σε εκστρατείες κατ' αυτών.

Στη συνέχεια ο Κίμωνας νίκησε τους Δόλοπες πειρατές και τους εκδίωξε από τη Σκύρο, την οποία κατέλαβε. Κατέλαβε επίσης τη Νάξο (467 π.Χ.) ύστερα από μακρά πολιορκία. Στράφηκε ύστερα πάλι κατά των Περσών.

Η σπουδαιότερη στρατιωτική του επιτυχία μπορεί να θεωρηθεί η μάχη στον Ευρυμέδοντα ποταμό (469 π.Χ.) στη διάρκεια της οποίας νίκησε τους Πέρσες οι οποίοι έχασαν οριστικά την επιρροή τους στο Αιγαίο. Η νίκη του αυτή αύξησε το πολιτικό γόητρο των Αθηναίων με αποτέλεσμα και άλλες πόλεις, προπάντων της Μ. Ασίας, να γίνουν μέλη της Συμμαχίας.

Ο Κίμων υπήρξε πρωτεργάτης των διαφόρων πολεμικών επιχειρήσεων της Δηλιακής Συμμαχίας, τις οποίες διεξήγαγε με επιτυχία. Το γεγονός αυτό του εξασφάλισε κύρος και πλούτη και τον κατέστησε αρχηγό του αριστοκρατικού κόμματος των Αθηνών. Το ότι ο ίδιος καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια, συνέβαλε στο να εκλεγεί πολλές φορές στο αξίωμα του στρατηγού.

Επειδή η αθηναϊκή πολιτική για την Κύπρο εντασσόταν στα πλαίσια του αγώνα ενάντια στους Πέρσες, ήταν επόμενο ότι οι Αθηναίοι θα προσπαθούσαν να την ελευθερώσουν από τον περσικό ζυγό, αναχαιτίζοντας έτσι την περσική επιρροή. Μετά τη νίκη στον Ευρυμέδοντα, έστειλαν στην Κύπρο 200 πλοία με αρχηγό το Χαριτιμήδη χωρίς όμως επιτυχία όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω. Αργότερα αναλήφθηκε και άλλη προσπάθεια από τον ίδιο τον Κίμωνα. Πράγματι την άνοιξη του 449 π.Χ. στόλος με ισάριθμα, με την προηγούμενη φορά, πλοία απέπλευσε για την Κύπρο με αρχηγό τον Αναξικράτη. Εξήντα από τα πλοία αποσπάστηκαν από το κύριο σώμα του στόλου με προορισμό την Αίγυπτο, για να υποστηρίξουν την ανταρσία του Αμυρταίου στο Δέλτα. Αν κρίνουμε με βάση ότι ακολούθησε, τούτο συνέβαλε στην αποδυνάμωση εκείνων που προορίζονταν για την Κύπρο.

Στην Κύπρο υπήρχαν εγκατεστημένες περσικές φρουρές στη Σαλαμίνα καθώς και στο Μάριον και το Κίτιον, αν κρίνουμε από τις επιχειρήσεις του Κίμωνα, ενώ ο κύριος όγκος των περσικών δυνάμεων στάθμευε στην Κιλικία, με αρχηγό το Μεγάβαζο.

Η επιχείρηση των Αθηναίων με αρχηγό τον Κίμωνα άρχισε από το Μάριον, που βρίσκεται στο πλησιέστερο σημείο από την Ελλάδα, και ήταν η πρώτη πόλη που θα συναντούσαν. Φαίνεται ότι το Μάριον έπεσε εύκολα και, σύμφωνα με νομισματικές μαρτυρίες, ο Κίμωνας αντικατέστησε το Φοίνικα βασιλιά του Σασμά με τον Στασίοικο. Αν μάλιστα κρίνουμε από τις αλλαγές που έγιναν την εποχή αυτή στο παλάτι του Βουνιού, φαίνεται ότι ο Στασίοικος θα επέκτεινε την κυριαρχία του και στους Σόλους.

Στη συνέχεια ο Κίμωνας προχώρησε, παραπλέοντας τα δυτικά και τα νότια παράλια της Κύπρου, προς το Κίτιον, προπύργιο των Περσών και των Φοινίκων στο νησί, που το πολιόρκησε. Όμως στη διάρκεια της πολιορκίας παρουσιάστηκαν μεγάλες δυσκολίες. Οι αθηναϊκές δυνάμεις, σύμφωνα με ορισμένες πηγές υπέφεραν από λιμό ενώ άλλες πηγές αναφέρουν ότι έπεσε λοιμός. Ο ίδιος ο Κίμωνας πέθανε αιφνίδια κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Κιτίου πράγμα που σημαίνει ότι η δεύτερη εκδοχή είναι η σωστή.

Όπως ήταν επόμενο, η ξαφνική απώλεια του Κίμωνα ανάγκασε τους Αθηναίους να λύσουν την πολιορκία του Κιτίου και να διακόψουν την όλη εκστρατεία. Πριν φύγουν, ωστόσο, από την Κύπρο για την Αθήνα, δοκίμασαν μια τελευταία επίθεση κατά της Σαλαμίνας κι έδωσαν νικηφόρα μάχη στην ξηρά, ενώ παράλληλα ο στόλος τους κατανίκησε στα ανοιχτά της πόλης τον εχθρικό. Οι δύο αυτές νίκες των δυνάμεων του Κίμωνα στην Κύπρο, λίγο ύστερα από το θάνατο του ιδίου, προκάλεσαν τη γνωστή επιγραμματική φράση ότι ο Αθηναίος στρατηγός και νεκρός ενίκα. Όμως κατά τις επιχειρήσεις στη Σαλαμίνα χάθηκε κι ο Αναξικράτης, ο οποίος είχε αναλάβει την αρχηγία του εκστρατευτικού σώματος των Αθηναίων μετά το θάνατο του Κίμωνα. Αν πιστέψουμε τη μαρτυρία του Ισοκράτη , οι αθηναϊκές απώλειες ήταν τεράστιες και μπορούν να συγκριθούν με τις καταστροφές στη Σικελία, στην Αίγυπτο και στους Αιγός Ποταμούς. Ο Ισοκράτης λέει πως οι Αθηναίοι έχασαν στην Κύπρο 150 τριήρεις! Με την κατάσταση αυτή των πραγμάτων η συνέχεια των επιχειρήσεων στην Κύπρο ήταν μάταιη. Έτσι, με ότι απέμεινε, επέστρεψαν στην Ελλάδα χωρίς την υλοποίηση του αντικειμενικού τους σκοπού. Τα επιφανέστερα θύματα θάφτηκαν στον Κεραμεικό μαζί με τους πιο διάσημους Αθηναίους. Η Κύπρος παρέμεινε και πάλι κάτω από την περσική κυριαρχία, ενώ οι Αθηναίοι με την ειρήνη του Καλλία δεσμεύονταν να μην επιχειρήσουν ξανά παρόμοιο εγχείρημα.

Όπως αναφέρουν οι αρχαίες φιλολογικές πηγές, ο Κίμωνας δεν αντιμετώπισε μόνο τις περσικές δυνάμεις στην Κύπρο, αλλά ενταγμένες σε αυτές, και τις δυνάμεις των Φοινίκων, των Κιλίκων και των Κυπρίων. Ο Θουκυδίδης γράφει ότι η μάχη στη Σαλαμίνα, τόσο στη ξηρά όσο και στη θάλασσα, έγινε μεταξύ Αθηναίων από τη μια μεριά, και Φοινίκων και Κιλίκων από την άλλη. Ο Διόδωρος Σικελιώτης γράφει ότι ο Κίμωνας, ενώ πολιόρκησε το Κίτιον, στη συνέχεια συνήψε ναυμαχία προς δυνάμεις εχθρικές που έρχονταν εναντίον του από την Κιλικία και τη Φοινίκη. Ο Αίλιος Αριστείδης γράφει ότι οι Αθηναίοι δεν έχασαν ευκαιρία που να μη δώσουν δείγματα της ανδρείας τους, πολεμώντας ταυτόχρονα κατά των Φοινίκων, των Κιλίκων και των Κυπρίων.

Επίσης, σύμφωνα με τις αρχαίες φιλολογικές πηγές, ο Κίμωνας δεν εξεστράτευσε μια μόνο φορά στην Κύπρο. Εκτός από τη γνωστή εκστρατεία του 449 π.Χ., κατά τη διάρκεια της οποίας έχασε τη ζωή του, ήρθε και πιο πριν στο νησί, αμέσως μετά τη λαμπρή του νίκη στον Ευρυμέδοντα ποταμό. Όπως γράφει ο Πολύαινος , μετά τη νίκη στον Ευρυμέδοντα κι αφού αιχμαλώτισε πολλά βαρβαρικά καράβια, έδωσε εντολή στους Έλληνες να επιβιβαστούν σε αυτά, να φορέσουν περσικές στολές και να πλεύσουν κατά της Κύπρου. Οι Κύπριοι, που εξαπατήθηκαν από τη θέα της βαρβαρικής εμφάνισής τους, υποδέχτηκαν τον αθηναϊκό στόλο σαν φιλικό. Έτσι, οι Αθηναίοι αποβιβάστηκαν και νίκησαν τους Κυπρίους. Φυσικά ο Πολύαινος, μιλώντας εδώ για "Κυπρίους", θα εννοεί ασφαλώς τις περσικές και συμμαχικές προς αυτές φρουρές του νησιού.

Για άφιξη του Κίμωνα στην Κύπρο μετά τη νίκη στον Ευρυμέδοντα, μιλά κι ο ιστορικός Αριστόδημος σε διασωθέντα αποσπάσματα έργου του. Ο Διόδωρος Σικελιώτης πάλι αναφέρει ότι το τέχνασμά του να ντύσει τους στρατιώτες του με περσικές στολές, ο Κίμωνας το έκαμε κάπου κοντά στον Ευρυμέδοντα, όπου και κατατρόπωσε τις περσικές φρουρές στην ξηρά, ενώ στη συνέχεια έπλευσε προς την Κύπρο. Ας σημειωθεί ότι στον Ευρυμέδοντα οι Πέρσες ανέμεναν και ναυτική ενίσχυση από την Κύπρο, που όμως δεν έφτασε έγκαιρα επειδή ο Κίμωνας επέσπευσε τη σύγκρουση.

Ο Πλούταρχος, στο βίο του Κίμωνα, γράφει ότι το σώμα του μεταφέρθηκε στην Αττική όπου και τάφηκε. Παρέχει όμως και την πληροφορία ότι ο Αθηναίος στρατηγός τιμήθηκε ιδιαίτερα και σε αυτή την πόλη του Κιτίου, στην Κύπρο, όπου φαίνεται ότι είχε ανεγερθεί κενοτάφιο γι' αυτόν:...Τιμώσι δε και Κιτιείς τάφον τινά Κίμωνος... εν λοιμώ και γης αφορία του Θεού προστάξαντος αυτοίς μη αμελείν Κίμωνος, άλλ' ως κρείττονα σέβεσθαι και γεραίρειν.

Δηλαδή:... Αλλά τιμούν και οι Κιτιείς έναν τάφο του Κίμωνα... επειδή ο θεός τους διέταξε, σε κάποια περίοδο λοιμού και ακαρπίας της γης, να μη παραμελούν τον Κίμωνα αλλά να τον σέβονται και να τον τιμούν σαν ανώτερη ύπαρξη.

Η επιχείρηση, πάντως, με αρχηγό τον Κίμωνα, είχε την ίδια αποτυχία με τις προηγούμενες προσπάθειες. Αμέσως ύστερα, το 449/8 π.Χ., οι Αθηναίοι υπέγραψαν με τους Πέρσες τη γνωστή συνθήκη του Καλλία που τερμάτιζε τον μεταξύ τους ανταγωνισμό και, μεταξύ άλλων, δέσμευε τους Αθηναίους να μην επαναλάβουν τις επιχειρήσεις τους στην Κύπρο.

Στα σπλάχνα της κυπριακής γης θάφτηκαν, ωστόσο, πολλοί Έλληνες πολεμιστές που έπεσαν στη μάχη, λίπασμα στο δέντρο των άρρηκτων δεσμών της Κύπρου με την Ελλάδα. Ένα από τα σημαντικά εκθέματα του Κυπριακού Μουσείου είναι μια ανάγλυφη επιτύμβια στήλη από ασβεστόλιθο, Έλληνα πολεμιστή με πλήρη πολεμική εξάρτυση, ενός απ' όσους χάθηκαν κατά τις επιχειρήσεις των μέσων του 5ου π.Χ. αιώνα.

Πηγή: http://www.livepedia.gr/index.php